آموزشهای عقیدتی سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

علی آلفونه

رهبران سیاسی ایران از حضور نمایندگان روحانیت در سپاه و آموزشهای عقیدتی سیاسی برای حفظِ کنترل و نفوذ غیرنظامیان در نیروهای سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی استفاده کرده اند. اما بررسی دقیق تر ساختار و مطالبِ عقیدتی سیاسی سپاه نشان می دهد که نه تنها سپاه از سیاست دور نشده، بلکه در حقیقت با انکار آموزشهای اولیه، اعضای خود را تشویق می کند تا در سیاست مداخلۀ فعال داشته باشند. آموزشهای عقیدتی سیاسی سپاه به کادر افسران خود تعلیم می دهد که با وفاداری کامل و بی چون و چرا به سپاه، به ادارۀ کشور بپردازند.  

در اغلب رژیمهای توتالیتر، آموزشهای عقیدتی سیاسی از ابزارهای اصلی کنترل نیروهای مسلح توسط رهبران سیاسی و غیرنظامی است. برای مثال، کمیسرهای کا. گ. ب. افکار و عقاید افسران ارتش سرخ را کاملاً تحت نظر داشتند، و هرگاه یکی از آنان از خط فکری رهبر شوروی تخطی می کرد بلافاصله از کار بر کنار می شد. صدام حسین، رئیس جمهور سابق عراق، کادر سیاسی امنیتی نسبتا کوچکی را مامور کرده بود تا از کودتاهای نظامی جلوگیری کنند. اما در جمهوری اسلامی، در واقع، آموزشهای عقیدتی سیاسی وسیلۀ نفوذ و مداخلۀ سپاه در امور غیرنظامیان و کانونهای قدرت روحانیت شده است.

سپاه پاسداران، اصولا یک سازمان ایدئولوژیک و هـدف آن "نگهبانی از انقلاب اسلامى ايران و دستاوردهاى آن" مبتنى بر رهنمودهاى آیت الله خمینی است.[1] اساسنامۀ سال 1982 سپاه قید می کند که نگهبانی عقيدتى و ایدئولوژیکی از انقلاب بدون آموزشهای عقيدتى سیاسی اعضای آن امکان پذيرنيست. از اين رو مادۀ 11 اساسنامۀ سپاه وظیفۀ "آموزش و پرورش اعضاى سپاه طبق تعاليم و موازين اسلامى . . .  در زمـيـنـه هـاى عقيدتى سياسى و نظامى در جهت كسب توان لازم به منظور انجام مأموريتهاى محوله" را به سپاه محول کرده است.[2]